Ove države prve su priznale Bosnu i Hercegovinu: Dvije su to učinile prije referenduma

Kada se govori o nezavisnosti Bosne i Hercegovine, najčešće se spominju referendum održan 29. februara i 1. marta 1992. godine te 6. april, datum koji se vezuje za široko međunarodno priznanje zemlje. Međutim, prve odluke o priznanju stigle su i ranije.

Upravo hronologija tog procesa otkriva zanimljiv detalj: pojedine države priznale su Bosnu i Hercegovinu čak i prije održavanja referenduma o nezavisnosti.

Istovremeno, različiti historijski i diplomatski izvori ne navode uvijek potpuno iste datume, pa je kod pravljenja jednostavne liste „prvih deset“ potreban određeni oprez.

Referendum održan krajem februara i početkom marta

Referendum o nezavisnosti Bosne i Hercegovine održan je 29. februara i 1. marta 1992. godine.

Prema podacima Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine, na referendum je izašlo 64,31 posto građana s pravom glasa, a 99,44 posto onih koji su glasali podržalo je suverenu i nezavisnu Bosnu i Hercegovinu.

Referendum je prethodio talasu međunarodnih priznanja koji je uslijedio tokom proljeća 1992. godine, ali najmanje dvije države odluku su donijele i prije njega.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Geo BiH | Mape i Statistika 📊 (@geo.bih)

 

 

Bugarska i Turska među prvima

Bugarsko Ministarstvo vanjskih poslova danas navodi da je Bugarska 15. januara 1992. postala prva država koja je priznala nezavisnu i suverenu Bosnu i Hercegovinu.

Nakon nje uslijedila je Turska. Više međunarodnih izvora navodi da je Ankara priznala Bosnu i Hercegovinu 6. februara 1992. godine, nekoliko sedmica prije referenduma.

U martu su uslijedila nova priznanja. U britanskim parlamentarnim dokumentima iz tog perioda navodi se da je Iran priznao BiH 8. marta, a Libija 16. marta 1992. godine.

Tu se, međutim, pojavljuju i razlike među izvorima. U pojedinim ranije objavljenim evidencijama mogu se pronaći nešto drugačiji datumi za Bugarsku, Iran i Libiju, kao i podatak da je Španija odluku o priznanju donijela 12. marta.

Zbog toga hronologiju nakon prve dvije države nije uvijek moguće svesti na jednu potpuno neupitnu numerisanu listu.

Ključni trenutak stigao je početkom aprila

Veliki preokret dogodio se početkom aprila. Evropska zajednica i njene tadašnje države članice odlučile su priznati Bosnu i Hercegovinu kao nezavisnu državu s učinkom od 7. aprila 1992. godine.

Među njima su bile Njemačka, Francuska, Italija, Španija, Irska, Luksemburg, Belgija, Danska, Grčka, Nizozemska, Portugal i Ujedinjeno Kraljevstvo.

Sjedinjene Američke Države također su priznale Bosnu i Hercegovinu 7. aprila 1992. godine, što potvrđuje i američki State Department.

Istog datuma priznanje je stiglo i iz Hrvatske, dok je Kanada odluku o priznanju donijela 8. aprila.

Koje su, dakle, bile prve države?

Ako se uporede dostupni zvanični i historijski izvori, među najranijim državama koje su priznale Bosnu i Hercegovinu nalaze se:

1. Bugarska – 15. januar 1992.
2. Turska – 6. februar 1992.
3. Iran – početak marta 1992.
4. Libija – sredina marta 1992.

Nakon njih početkom aprila slijedi veća grupa država, uključujući članice tadašnje Evropske zajednice, Sjedinjene Američke Države i Hrvatsku.

Zbog činjenice da je više zemalja priznanje provelo istog dana, nije sasvim precizno praviti strogo rangiranu listu od petog do desetog mjesta. U toj grupi među prvim državama bile su, između ostalih, Njemačka, Španija, Irska, Luksemburg, Hrvatska i SAD, dok je Kanada priznanje objavila dan kasnije.

Priznanje i diplomatski odnosi nisu isto

Još jedna važna stvar često se zanemaruje kada se govori o ovoj temi. Međunarodno priznanje neke države i uspostavljanje diplomatskih odnosa nisu isti postupak.

Jedna država može zvanično priznati drugu, a ambasade i formalne diplomatske odnose uspostaviti tek mjesecima ili čak godinama kasnije.

Dobar primjer su Sjedinjene Američke Države. Washington je BiH priznao 7. aprila 1992, dok su formalni diplomatski odnosi uspostavljeni 6. augusta iste godine.

Kanada je Bosnu i Hercegovinu priznala u aprilu 1992, ali su dvije države diplomatske odnose formalno uspostavile tek u decembru 1995. godine.

Članstvo u Ujedinjenim nacijama stiglo je u maju

Proces međunarodne afirmacije Bosne i Hercegovine nije završen priznanjem evropskih država i SAD-a.

Bosna i Hercegovina primljena je u članstvo Ujedinjenih nacija 22. maja 1992. godine. Time je njen status nezavisne države dodatno potvrđen na globalnom nivou.

Hronologija priznanja zato nije samo niz datuma. Ona pokazuje koliko se brzo mijenjao međunarodni položaj Bosne i Hercegovine tokom nekoliko dramatičnih mjeseci 1992. godine – od referenduma i prvih pojedinačnih priznanja do širokog međunarodnog priznanja i članstva u Ujedinjenim nacijama.