ZAŠTO SE VRIJEME U NOVEMBRU TAKO BRZO MIJENJA? Ovih 5 faktora utječe na nagle promjene temperature

Jednog novembarskog jutra izlazimo iz kuće na temperaturi blizu nule, dva dana kasnije termometar pokazuje 17 stepeni, a ubrzo nakon toga stižu kiša, vjetar i novo zahlađenje.

Čini se kao da se godišnja doba mijenjaju nekoliko puta u jednoj sedmici.

Upravo su prijelazni mjeseci poput novembra poznati po velikim promjenama vremena.

Atmosfera se tada nalazi između toplijeg režima koji je obilježio prethodne mjesece i zimskog režima koji postepeno postaje dominantniji.

Zbog toga se nad Evropom mogu brzo smjenjivati vrlo različite zračne mase, sistemi visokog i niskog pritiska te vremenske fronte.

Pet faktora posebno objašnjava zašto temperatura u samo nekoliko dana može napraviti veliki skok.

1. Razlika između hladnog sjevera i toplijeg juga postaje sve veća

Kako jesen odmiče, sjeverniji dijelovi Evrope i polarne oblasti dobijaju sve manje Sunčeve energije i brzo se hlade.

Južnija područja i Mediteran još uvijek mogu zadržavati relativno blag zrak.

To znači da se na relativno maloj udaljenosti mogu nalaziti vrlo različite zračne mase.

Ako vjetar nekoliko dana dovodi zrak s juga, temperature mogu biti neuobičajeno visoke za novembar.

Kada se smjer strujanja promijeni i stigne hladniji zrak sa sjevera ili sjeveroistoka, temperatura može vrlo brzo pasti.

Met Office upravo povećavanje temperaturne razlike između polarnih i tropskih područja navodi kao jedan od razloga zbog kojih atmosfera tokom jeseni postaje dinamičnija.

2. Mlazna struja postaje važan „dirigent“ vremena

Visoko iznad naših glava nalazi se snažna struja zraka poznata kao mlazna ili jet stream.

Ona se nalazi približno na granici između hladnijeg polarnog i toplijeg zraka i pomaže usmjeravati ciklone i druge vremenske sisteme.

Tokom jeseni povećavanje temperaturnog kontrasta između sjevera i juga može ojačati mlaznu struju.

Ako se njen položaj pomjeri, može se promijeniti i put kojim se kreću područja niskog pritiska.

Zbog toga jedno područje nekoliko dana može imati stabilno vrijeme, a zatim vrlo brzo ući u niz kišnih, vjetrovitih i temperaturno promjenjivih dana.

Met Office opisuje mlaznu struju kao svojevrsnu pokretnu traku koja može usmjeravati atlantske vremenske sisteme prema Evropi.

3. Tople i hladne fronte mogu promijeniti temperaturu u samo nekoliko sati

Vremenska fronta predstavlja granicu između zračnih masa različitih karakteristika.

Kod prolaska toplog fronta topliji zrak postepeno zamjenjuje hladniji, pa temperatura i vlažnost mogu rasti.

Hladni front radi suprotno.

Gušći hladni zrak prodire ispod toplijeg i potiskuje ga prema gore.

Nakon prolaska hladnog fronta često slijede promjena smjera vjetra, pad temperature i smanjenje vlažnosti.

Ako se vremenski sistemi brzo kreću, moguće je da između toplog i hladnog perioda prođe samo dan ili dva.

Upravo zato novembarska prognoza ponekad izgleda kao niz potpuno različitih godišnjih doba.

4. Visoki i niski pritisak donose potpuno različite uslove

Kada područjem dominira nizak pritisak, zrak se podiže, stvaraju se oblaci i češće dolaze padavine i vjetar.

Visoki pritisak najčešće znači stabilnije i mirnije vrijeme.

Ali novembarski anticiklon ne znači nužno toplinu.

Tokom vedrih i mirnih noći tlo može vrlo brzo gubiti toplotu, pa se temperatura u kotlinama i nizinama približi nuli ili padne ispod nje.

Istovremeno se može razviti magla i temperaturna inverzija.

Met Office objašnjava da se tokom inverzije hladan zrak zadržava pri tlu, dok je na nešto većoj nadmorskoj visini zapravo toplije.

Zato se u novembru može dogoditi da je u gradu pod maglom svega nekoliko stepeni, dok je na planini iznad sloja magle osjetno toplije i sunčanije.

5. Novembarsko Sunce više ne može zagrijavati kao ljeti

U novembru su dani mnogo kraći, a Sunce je niže na horizontu.

Površina zato prima manje energije nego tokom ljeta.

Ako je dan vedar, temperatura još uvijek može ugodno porasti, posebno uz dotok toplog zraka.

Ali nakon zalaska Sunca toplota se može brzo izgubiti.

Zato su velike razlike između jutarnje i dnevne temperature posebno česte tokom vedrih, mirnih perioda.

Oblačnost može napraviti suprotan efekat: tokom dana ograničava zagrijavanje, ali tokom noći smanjuje gubitak toplote s površine.

Zašto prognoza za sedam dana ponekad izgleda potpuno drugačije samo dan kasnije?

Atmosfera je složen sistem, a položaj fronta ili ciklone nakon nekoliko dana može zavisiti od malih promjena koje se vremenom povećavaju.

Zato su prognoze za narednih nekoliko dana pouzdanije od vrlo preciznih tvrdnji za kraj sljedeće sedmice.

U prijelaznim sezonama položaj mlazne struje i razvoj manjih ciklona mogu dodatno otežati prognoziranje.

Brze novembarske promjene nisu rezultat jednog uzroka. One nastaju zbog kombinacije velike razlike između zračnih masa, položaja mlazne struje, prolaska fronti, smjene visokog i niskog pritiska te sve slabijeg jesenskog Sunčevog zagrijavanja.

Zato nekoliko toplih dana u novembru ne znači da se zima „otkazuje“.

Jedna promjena atmosferskog strujanja može vrlo brzo vratiti potpuno drugačiji tip vremena.